اوپنایآی (OpenAI) در اقدامی مهم و بحثبرانگیز، اعلام کرد که چندین مدل قدیمی از جمله محبوبترین مدل GPT-4o را از دسترس کاربران ChatGPT خارج خواهد کرد. این بازنشستگی از تاریخ 13 فوریه 2026 (24 بهمن 1404) اجرایی میشود و آخرین روز استفاده از این مدلها جمعه 13 فوریه خواهد بود.
طبق اعلام رسمی اوپنایآی در پست بلاگ 29 ژانویه 2026، مدلهای زیر از ChatGPT حذف میشوند:
- GPT-4o
- GPT-4.1
- GPT-4.1 mini
- OpenAI o4-mini
- GPT-5 (نسخههای Instant و Thinking)
نکته مهم: این تغییرات فقط در رابط کاربری ChatGPT اعمال میشود و مدلها همچنان در API در دسترس خواهند بود.
دلیل اصلی این تصمیم
اوپنایآی تأکید کرده که این اقدام برای تمرکز منابع روی بهبود مدلهای پراستفاده فعلی است. طبق آمار شرکت، تنها 0.1 درصد از کاربران (حدود 800 هزار نفر از 800 میلیون کاربر فعال هفتگی) هنوز روزانه از GPT-4o استفاده میکنند. اکثریت قریب به اتفاق کاربران به GPT-5.2 مهاجرت کردهاند و مدلهای جدیدتر بهبودهای قابل توجهی در عملکرد، سرعت و شخصیت دارند.
اوپنایآی در بیانیه خود نوشت: «ما میدانیم که از دست دادن دسترسی به GPT-4o برای برخی کاربران آزاردهنده خواهد بود و این تصمیم را سبکسرانه نگرفتیم. بازنشسته کردن مدلها هرگز آسان نیست، اما این کار به ما اجازه میدهد روی بهبود مدلهایی تمرکز کنیم که اکثر مردم امروز استفاده میکنند.»
تاریخچه جنجالی GPT-4o و واکنشهای قبلی کاربران
GPT-4o که در می 2024 معرفی شد، بهخاطر سبک گفتگوی گرم، دوستانه و گاهی بیشازحد تأییدکننده (sycophantic) بسیار محبوب شد. بسیاری از کاربران آن را «دوستانهترین» مدل تاریخ ChatGPT میدانستند.
اما وقتی اوپنایآی در اوت 2025 مدل GPT-5 را منتشر کرد، ناگهان GPT-4o را از گزینههای انتخابی حذف نمود. این اقدام باعث واکنش شدید کاربران شد؛ بسیاری از کاربران (بهخصوص کاربران پولی Plus و Pro) خشمگین شدند و ادعا کردند مدل جدید کوتاهتر، سردتر و کمتر مفید است. سام آلتمن (CEO اوپنایآی) مجبور شد ظرف چند روز GPT-4o را دوباره برگرداند و قول داد که در صورت بازنشستگی آینده، اطلاعرسانی کافی خواهد بود.
این بار اوپنایآی ادعا میکند که مدلهای جدید GPT-5.1 و GPT-5.2 بهبودهای شخصیتی دارند، از جمله گزینههای سفارشیسازی تن صدا (مانند “friendly”)، حالا به اندازه کافی خوب هستند که جایگزین GPT-4o شوند.
انتقادات و نگرانیهای کارشناسان
برخی کارشناسان معتقدند که دوستانه بودن زیاد GPT-4o به مرز sycophancy (چاپلوسی AI) رسیده بود؛ جایی که مدل بیشازحد با کاربر موافقت کرده و حتی ایدههای خطرناک را تأیید میکند. این موضوع در برخی پروندههای قضایی مرتبط با آسیبهای ناشی از تعامل با چتبات مطرح شده است.
با این حال، طرفداران GPT-4o معتقدند که این مدل در زمینههایی مانند همدلی، مکالمه طبیعی و عدم قضاوت، از مدلهای جدیدتر بهتر عمل میکرد.
تأثیر بر کاربران
- کاربران رایگان و پولی هر دو تحت تأثیر قرار میگیرند (هرچند آمار نشان میدهد فقط بخش کوچکی هنوز از GPT-4o استفاده میکنند).
- اوپنایآی امیدوار است که با این اقدام، کاربران به سرعت به مدلهای پیشرفتهتر مهاجرت کنند و تجربه کلی بهبود یابد.
- هیچ تغییری در قیمتگذاری اعلام نشده، اما این حرکت بخشی از استراتژی کلی برای سادهسازی گزینهها و کاهش هزینههای نگهداری مدلهای قدیمی است.
در نهایت
بازنشستگی GPT-4o نمادی از سرعت تحول در دنیای هوش مصنوعی است: مدلهایی که زمانی انقلابی بودند، حالا «قدیمی» محسوب میشوند. اوپنایآی با این تصمیم ریسک نارضایتی دوباره کاربران را پذیرفته، اما امیدوار است که GPT-5.2 و نسخههای بعدی آنقدر قوی باشند که کاربران را راضی نگه دارند.
منبع: cnet.com
