پردازنده‌های موبایل؛ چیزی راجع بهش می‌دونین؟

اینقدر بازار خرید موبایل، متنوع و بزرگه که اگر اطلاعات کافی‌ای در مورد پردازنده‌های موبایل نداشته باشیم، کارمون موقع خرید گوشی یکم سخت می‌شه.

قبلا در مقاله‌ی (پردازنده Intel یا AMD، مسئله این‌است) مفصل راجع به پردازنده‌ها گپ زدیم. اما اینبار می‌خوایم انواع پردازنده‌های موبایل موجود در بازار رو بررسی کنیم.

فکر کنم دیگه هممون بدونیم Cpu یکی از مهم‌ترین اجزا یا بهتره بگم مغز متفکر موبایلمون محسوب می‌شه. چرا؟ چون تمامی پردازش‌ها به دوش این واحد همیشه در صحنه است. یکی از دلایل نارضایتی ما از هنگی گوشی و سرعت پایین، می‌تونه ضعف تو همین قسمت باشه.

با این اوصاف، اینکه از مدل‌های مختلف پردازنده‌های موبایل و تفاوت‌هاشون با خبر باشیم خیلی زیاد می‌تونه توی انتخاب ما و همینطور تجربه کاربری ما از گوشی، تاثیر‌گذار باشه.

 

منظورمون از SOC یا سیستم روی یک چیپ چیه؟

منظور از SOC یا سیستم روی چیپ چیه؟

الان که می‌خوایم راجع به پردازنده‌های موبایل صحبت کنیم به نظرم بهتره که با واژه (SOC (System On Chip بیشتر اشنا بشیم.

SoC درواقع یک چیپه که حدودا اندازه همون CPU روی سیستم‌های دسکتاپ هست. SOC علاوه بر پردازنده، سخت‌افزار‌های دیگه‌ای هم که برای عملکرد یک گوشی هوشمند مورد نیاز هست رو روی خودش داره.

روی این چیپ چه چیزایی قرار گرفته؟ پردازنده (CPU) و GPU (کارت گرافیک)، Wi-Fi، Bluetooth ، GPS و مواردی از این قبیل.

این بنده خدا حتی تعیین می‌کنه که گوشیمون از قابلیت‌ خاص و ویژه‌ای هم پشتیبانی می‌کنه یا نه. میزان رزولوشن دوربین، یا توانایی فیلم‌برداری با رزولوشن 4K هم از مواردیه که به SOC و قدرتش در پردازش اطلاعات بستگی داره.

از مزیت‌های اصلی SOC علاوه بر اندازه‌ی اون که باعث کوچیک شدن سایز دستگاه می‌شه، کاهش مصرف نیرو، کاهش در حرارت ایجاد شده و باعث افزایش عمر باتری می‌شه. SOC همچنین باعث دسترسی تولیدکنندگان محترم به فضای بیشتر، روی بورد اصلی می‌شه.

چیپ‌های اسنپدراگون کوالکام، A8 اپل، هلیو MT مدیاتک، اگزینوس سامسونگ و کرین (Kirin) هواوی همشون نمونه‌هایی از SOC هستن که اصولا همگی به عنوان پردازنده‌های موبایل ازشون یاد می‌شه.

 

در مورد معماری پردازنده‌های موبایل اطلاعاتی دارین؟

معماری آرم (ARM)

امروزه تقریبا پردازنده‌های موبایل غالبا از معماری ARM (آرم) برای ساخت ‌chipset‌های خودشون استفاده می‌کنن.

معماری ARM چیه؟

کمپانی و یا بهتره بگم لابراتوار آرم هولدینگ متخصص در طراحی پردازنده و خالق معماری ARM هست و این معماری شامل مجموعه‌ای از دستورالعمل‌هاست که نحوه‌ی عملکرد سی‌پی‌یو رو کنترل می‌کنه.

عبارت اختصاری ARM هم می‌تونه به معماری پردازنده که Acorn RICS Machines هست اشاره کنه و هم می‌تونه به توسعه‌دهنده‌ی این معماری که کمپانی Advances RISC Machines هست، اشاره داشته باشه.

گواهی استفاده از این معماری توسط آرم به کمپانی‌های مختلفی که تراشه‌های اختصاصی خودشون رو بر پایه معماری ARM توسعه می‌دن داده می‌شه.

Qualcomm تراشه‌های اسنپدراگون رو با معماری ARM به بازار داده، Exynos سامسونگ هم از معماری ARM بهره برده و همچنین اپل CPU‌های سری A bionic محصولات ایفون رو با تکیه به همین معماری روونه بازار کرده.

حالا کاری که این کمپانی‌ها می‌کنن چیه؟ اینه که می‌یان هسته‌های ARM رو با طراحی ویژه خودشون تطابق می‌دن که هر کدوم هم رویکرد‌های خاص خودشون از جمله نوع چینش هسته‌ها، سرعت کلاک و … رو در پیش گرفتن.

پردازنده‌های آرم 32 و 64 بیتی هستن و چندین سال هست که به خاطر مصرف پایین CPU‌هاش که باعث افزایش عمر باتری دستگاه می‌شه، بازار پردازنده‌های موبایل رو تو چنگش گرفته.

می‌شه گفت در حال حاضر کم‌تر معماری وجود داره که بتونه با آرم در سطح قدرت و بهینگی رقابت کنه. حتی جناب اینتل بزرگ، که برای خودش در حیطه CPU لپ‌تاپ‌ها و دسکتاپ‌ها از ابهت خاصی برخورداره. اینتل چندین بار تلاش کرده که در این زمینه هم با معماری x86 جایی برای خودش باز کنه، اما متاسفانه مثل همیشه خوش شانس نبوده و فعلا نتونسته در حد و اندازه آرم ظاهر بشه.

چند نوع پردازنده گرافیکی برای موبایل داریم؟

انواع پردازنده گرافیکی برای موبایل

در مورد پردازنده‌های گرافیکی داستان طراحی و ساختش مشابه روند هسته‌های پردازنده‌ی مرکزیه.

پرازنده‌ی گرافیکی Mali متعلق به ARM مشهور، معماری گرافیکی PowerVR محصول شرکت Imagination Technology هست و تراشه گرافیکی Adreno در انحصار کوالکوم بزرگوار قرار داره.

چرا باید بدونیم CPU گوشیمون از کدوم نوعه؟

اکثرا باید اپلیکیشن MX Player رو بشناسین، بهترین اپلیکیشن برای پخش فیلم در گوشی‌های اندرویدی. غالبا برای رفع مشکلات احتمالی اپلیکیشن MX Player، ما نیاز پیدا می‌کنیم تا Codec‌های مختص این اپلیکیشن رو نصب کنیم. حالا نکته‌ای که وجود داره اینه که این Codec‌ها برای هر نوعی از CPU مختلفه و کدک جداگانه مخصوص به خودش رو می‌طلبه.

یه سری برنامه‌ها هستن که فقط روی نوع خاصی از CPU‌ها اجرا می‌شن؛ به عنوان مثال اگر پردازنده شما x86 باشه، متاسفانه اون برنامه خاص روی گوشی مبارکتون نصب نمی‌شه.

توجه کنین مواردی که گفته شد، فقط چند مثال برای پی‌بردن به این نکته بود که ما باید نوع پردازنده‌ی گوشی عزیزمون رو بدونیم.

خب حالا ما اهمیتش رو متوجه شدیم. چه جوری بفهمیم CPUمون چیه؟

باید اپلیکیشن Droid Hardware Info رو برای گوشی‌های اندروید از سایت‌های معتبری که وجود داره دانلود و نصب کنین.

بعد از اجرای برنامه یه نگاهی به تب System بندازین. اگر تو این قسمت به CPU Architecture و Instruction Sets توجه کنین، متوجه می‌شین که داره معماری و نوع پردازنده موبایل شما رو بهتون نشون می‌ده. به عنوان مثال اگر با AArch64 مواجه شدین به این معنیه که نوع CPU شما ARM64 هستش.

نوع پردازنده گوشی

  • ARM = ARMv7 or armeabi
  • ARM64 = AArch64 or arm64
  • x86 = x86 or x86abi

یه کار دیگه‌ای که می‌تونین انجام بدین اینه که برید به سایت gsmarena و با وارد کردن مدل گوشی‌ای که دارین، یه لیست کامل از مشخصات دستگاه مورد نظرتون رو ببینین.

چه پارامترهایی رو باید موقع انتخاب یه CPU مناسب، مد نظر بگیریم؟؟؟؟

‌تعداد هسته‌ها (Core)، سرعت کلاک (Clock Speed) و چند بیت بودن Cpu (پردازشگر ۳۲ و ۶۴ بیتی) از مواردیه که باید در نظر گرفته بشه.

تعداد هسته‌ها (Core):

هر چی تعداد هسته‌های پردازشگر بیشتر باشه تعداد کارهایی که همزمان می‌تونه بهشون رسیدگی کنه بیشتره. در نتیجه هر هسته به طور مستقل مسئول رسیدگی به Task‌هاست و موقع رسیدگی به یک برنامه سنگین به کمک هسته‌های دیگه می‌ره.

با تعداد هسته‌های بیشتر ما شاهد مصرف انرژی کمتر، ایجاد گرمایش کمتر و عملکرد چند تکلیفی (اجرای همزمان چندین اپلیکیشن) یا Multitasking بهتری هستیم.

اما یک اشتباه رایج و باور غلطی وجود داره که اکثریت فکر می‌کنن هر چقدر تعداد هسته‌ها بالاتر باشه سرعت پردازش بالاتره و نشون از بهتر بودنه در صورتی که موضوع خیلی هیجان‌انگیز‌تر از این حرف‌هاست.

این روزا اکثرا پردازنده‌های 6 و 8 هسته‌ای توی گوشی‌های میان‌رده و بالا‌رده و پردازنده‌های 2 تا چهار هسته‌ای بیشتر توی گوشی‌های پایین‌رده پیدا می‌شه.

Cpu‌های چند هسته‌ای موبایل معمولا ترکیبی از هسته‌های بزرگ و هسته‌های کوچیک با معماری‌های متفاوت هست. هسته‌های بزرگ، سریع‌تر و قدرتمند‌تر و در نتیجه توان مصرفی بیشتر و دمای کاری بالاتری رو شامل می‌شن.

هسته‌های کوچیکتر با توان مصرفی کمتر به اجرای وظایف معمولی مثل پخش فایل‌های صوتی و اینطور موارد می‌پردازن. حالا چیزی که این وسط مهمه مجموع نوع چینش هسته‌ها، سرعت کلاک و فناوری ساخت و معماری اون هست.

هر چی معماریشون مدرن‌تر و فشرده‌تر باشه، سطح عملکردی بهتر و در نتیجه توان مصرفی کمتری رو شامل می‌شن.

سرعت کلاک (Clock Speed):

Clock Speed با GHz سنجیده می‌شه و نشون‌دهنده‌ی سرعتی هستش که واحد پردازش مرکزی به پردازش دستورالعمل‌ها می‌پردازه.

در شرایط کاملا یکسان پردازنده 2.1 GHz از پردازنده 2.0 GHz سریعتره، اما خب خیلی کم پیش می‌یاد که همه موارد دیگشون با هم یکسان باشه. اگر عاشق بازی‌های سنگین هستین بهتره دنبال یک گوشی با سرعت کلاک بالا باشین.

چند بیت بودن Cpu (پردازشگر ۳۲ و ۶۴ بیتی):

وقتی می‌گیم 32 بیت یا 64 بیت منظورمون اینه که در 64 بیتی تعداد عملکرد بیشتری به انجام می‌رسه تا 32 بیت، و همچنین توانایی بیشتری به گوشی موبایلتون می‌ده.

در کل حرفم اینه که فکر نکنین به عنوان مثال پردازنده Samsung Exynos هشت هسته‌ای مطمئنا دو برابر بهتر از Snapdragon چهار هسته‌ای هستش بلکه فاکتورهای دیگه‌ای هم به غیر از تعداد هسته‌ها مهمه.

تعداد هسته‌ها و Clock Speed وقتی کنار هم قرار بگیرن روی سرعت و عملکرد Cpu تاثیر می‌ذارن. تا این حد بگم براتون که حتی نرم‌افزارایی هم که باهاش کار می‌کنیم هم باید بتونن مثلا از هشت هسته‌ای پشتیبانی کنن تا نتیجه مطلوب رو داشته باشن که البته تعدادشون خیلی کمه. به همین دلیل توی خیلی از تست‌ها مثل تست بنچمارک (بنچمارک یه نرم افزاره که برای آزمایش سخت‌افزار و عملکرد دستگاه به کار می‌یاد) یک گوشی 2 هسته‌ای ممکنه خیلی قوی‌تر از یک گوشی 4 یا 8 هسته‌ای توی همون تست ظاهر بشه.

پردازنده‌های موبایل مشهور توی بازار رو با هم مرور کنیم؟

 

Qualcomm snapdragon

پردازنده کوالکوم اسنپدراگون

کوآلکام (Qualcomm) یک شرکت آمریکاییه که علاوه بر تجهیزات ارتباطی و مخابراتی، پردازنده‌های محبوب و البته گرون‌قیمت خودش رو با عنوان اسنپدراگون (Snapdragon) به بازار می‌ده. نظر منتقدین و کاربران کوآلکام (Qualcomm) جزء قدرتمندترین و بهترین پردازنده‌های موبایل موجود، به حساب می‌یاد. 42 درصد از درآمد ساخت چیپست‌های گوشی‌های دنیا رو کوآلکام به خودش اختصاص داده و مثل بقیه شرکت‌ها از معماری ARM بهره برده.

سیستم پردازش مجزا باعث می‌شه که پردازش هر بخش جداگونه انجام بشه و همینطور پردازنده عملکرد بهتری داشته باشه. کوآلکام به دلیل استفاده از این سیستم پردازش مجزا تونسته به خوبی از پس اجرای مالتی تسکینگ بر‌بیاد، تولید گرمای کمتری رو رقم بزنه و در نهایت کوالکام رو تو جایگاه بهترین‌ها قرار بده. به طور مثال نبود این اتفاق در پردازنده‌های موبایل مدیاتک (Mediatek) باعث می‌شه شما گرما رو موقع استفاده از دوربین گوشی احساس کنین.

یک ویژگی شگفت‌انگیز دیگه کوالکام قابلیت Quick Charge اون هست. کوالکام همیشه به این قابلیت توجه خاصی داشته و ادعا کرده توی نسخه Quick Charge 4 گوشی ظرف یک ربع 50 درصد شارژ و یا با پنج دقیقه شارژ، پنج ساعت می‌شه از گوشی بی‌دردسر استفاده کرد.

اسنپدراگون‌ها چند سری مختلف دارن :

Snapdragon تراشه‌های خودش رو بر مبنای سطح عملکرد به چند دسته تقسیم کرده.

Snapdragon 200 series

برای دستگاه‌های پایین‌رده و مقرون به صرفه استفاده می‌شن.

Snapdragon 400 series

در دستگاه‌های پایین‌رده نظیر موتو جی، مورد استفاده قرار می‌گیرن و با توجه به اینکه از معماری 64 بیتی در این تراشه‌ها استفاده شده از لحاظ توان سخت‌افزاری نسبت به سری‌های قبلی خودشون پیشرفت داشتن.

Snapdragon 600 & 700 series

از سری 600 و 700 عزیز در دستگاه‌های میان‌رده استفاده می‌شه و موقع استفاده شما شاهد عملکرد خوب و بدون تاخیری هستین.

Snapdragon 800 series

این سری دوست داشتنی و محبوب به عنوان پردازنده اصلی پرچمداران گوشی‌های هوشمند مورد استفاده قرار می‌گیره. این سری معمولا قیمت بالایی داره و معمولا گوشی‌هایی که از این تراشه استفاده می‌کنن در بالاترین نقطه از نظر سرعت قرار گرفتن.

MediaTek

پردازنده مدیاتک (MediaTek)

چیپست‌های تولید شده این کمپانی تایوانی نتونسته نسبت به رقبای گردن کلفتی مثل کوالکام و .. خودی نشون بده و ضعیف‌تر کار کرده. دلیلش چیه؟ دلیلش، سیاست این کمپانی مبنی بر ارزون تموم شدن محصولاتش هست.

این کمپانی با Helio P60  و MT6750 در بازار میان‌رده و همچنین با نمونه‌های دیگه خودش در بازار پایین‌رده، سهم قابل توجهی رو به خودش اختصاص داده.

چیپست‌های این بزرگوار در مقوله عدم دریافت بروزرسانی‌های نرم‌افزاری هم مشهوره.

هنگی بالا، سرعت پایین و همچنین عملکرد ضعیفش در تست‌های بنچمارک، باعث شده که برخلاف قیمت پایین و ارزون بودنش، طرفدار زیادی بین کاربران گوشی‌های هوشمند نداشته باشه.

پردازنده‌های موبایل‌‌ مدیاتک گرمازا هستن و مقدار زیادی از ظرفیت باتری رو مصرف می‌کنن. البته این کمپانی در سال 2016 با ارائه نسخه Pump Express 3 نوید از تکنولوژی شارژ سریع داد و مدعی شد با 20 دقیقه شارژ می‌تونین 70 درصد گوشیتون رو شارژ کنین.

در حال حاضر چیپست‌های پرچم‌دار نوظهور مدیاتک، با Dimensity 1000+ با استفاده از فناوری UltraSave باعث شده تا امکان مصرف انرژی کمتری رو برای مودم 5G موجود در اون، فراهم ‌کنه.

در قسمت گرافیک، این کمپانی از پردازنده‌های گرافیکی Mali و یا Power VR استفاده کرده.

چیپست Mediatek رو در اغلب گوشی‌های Huawei، HTC، SONY و برندهایی که سعی در پایین آوردن هزینه و کمتر کردن قیمت تموم شده در بخش گوشی‌های ارزون قیمت و میان‌ردشون دارن رو می‌تونیم پیدا کنیم.

سری Helio مدیاتک با پیشوندهای A، X، P در گوشی‌های میان‌رده تا بالا‌رده دیده می‌شه. سری MT مدیاتک بیشتر در گوشی‌های پایین‌رده تا میان‌رده ازش استفاده می‌شه و با بالارفتن شماره تراشه ما با عملکرد بهتری روبرو هستیم.

SAMSUNG Exynos

پردازنده اگزینوس سامسونگ

این چیپست اختصاصی از سال 2010 توسط شرکت معروف و محبوب کره‌ای سامسونگ طراحی و تولید می‌شه. این چیپست در برخی از محصولات خود سامسونگ و همچنین محصولات meizu مورد استفاده قرار می‌گیره.

SAMSUNG Exynos رو می‌شه اینطوری ازش یاد کرد که بعد از کوالکوم قوی‌ترین چیپست‌ این روزهای بازار هست.

سامسونگ در قسمت گرافیک از پردازنده گرافیکی Mali در کنار پردازنده‌های خودش استفاده می‌کنه.

بنا به گفته‌ی سامسونگ، Exynos 9820 که در +Galaxy S10 استفاده شده رو با 40 درصد توان بیشتر و در ادامه مصرف انرژی کمتر نسبت به Exynos 9810 به بازار ارائه داده. این کمپانی تراشه‌های Exynos رو هر سال با پیشرفت فناوری، قوی‌تر از سال قبل روونه بازار می‌کنه.

پردازنده‌های موبایل Exynos‌ چند سری مختلف دارن :

Exynos 3000_5000 series

مختص دستگاه‌های پایین‌رده و ارزون در نظر گرفته می‌شه و تراشه‌های تک هسته‌ای و چند هسته‌ای رو شامل می‌شه.

Exynos 7000_8000 series

بیشتر برای دستگاه‌های میان‌رده و در بعضی موارد در برخی از گوشی‌های مقرون به صرفه هم استفاده می‌شه.

Exynos 9000 series

این سری هیجان انگیز برای گوشی‌های پرچمدار و بالارده استفاده می‌شه که سری گلکسی نوت و گلکسی اس از نمونه‌های این سری از گوشی‌هاست.

نکته‌ای که قبلا هم بهش اشاره کردم اینه که تمامی این تراشه‌ها از معماری ARM استفاده می‌کنن.

Apple

پردازنده کمپانی اپل (Apple)

می‌رسیم به چیپست‌های معروف و کار درست کمپانی آمریکایی اپل که با حرف A در محصولات iphone و ipad نشون داده می‌شه. این چیپست‌ها که دارای کیفیت بالا، هنگی پایین و سرعت بالا هستن از قدرتمند‌ترین چیپست‌های بازار به حساب می‌یان و رضایت کاربر‌هاش رو همیشه همراه خودش داشته.

اپل در ساخت جدیدترین پردازنده‌های موبایل خودش از هسته‌های پردازنده‌‌ای بر‌پایه‌ی معماری ARM و از پردازنده‌ی گرافیکی با طراحی اختصاصی خودش، بهره می‌بره. جالبه که بدونید این کمپانی از ابتدا تا iphone 3Gs، از چیپست‌های کمپانی سامسونگ استفاده می‌کرد اما بعدا شروع به تولید چیپست‌های انحصاری خودش کرد.

اپل بزرگوار برای نشون دادن قدرت تراشه‌های خودش از اعداد بهره برده. هر چه عدد بعد از A بزرگتر باشه، توان بیشتری رو شامل می‌شه. در دستگاه‌هایی مثل آیپد که به توان و قدرت بیشتری نیاز داره، ما شاهد تراشه‌های قدرتمند‌تری با پسوند X بعد از عدد مواجه می‌شیم.

Kirin

پردازنده Kirin

کمپانی چینی هواوی که مالکیت HiSilicon (های‌سیلیکون) رو برعهده داره، توسط این زیر‌مجموعه پردازنده‌های Kirin رو که در اکثر گوشی‌هایی که هواوی وارد بازار کرده، طراحی و تولید می‌کند.

از معروف‌‌ترین تراشه‌های ساخت “های‌سیلیکون” می‌تونیم به Kirin 970 و Kirin 980 در رده‌بالا‌ها اشاره کرد. Kirin 970 برای نخستین بار در بازار پردازنده‌ها؛ مجهز به “npu”، واحد پردازش عصبیه مخصوص پردازش‌های مربوط به هوش مصنوعی، شد.

Kirin 650 و یا Kirin 710 نمونه‌هایی از میان‌رده‌های این کمپانی چینی به حساب می‌یاد.

بعد از ارائه Kirin 950 و Kirin 960 که مورد استفاده در گوشی‌های Mate 8 و Mate 9 بود، Kirin تونست خودش رو در دایره رقابتی مابین کمپانی‌های سازنده پردازنده وارد کنه.

چیپست‌های این کمپانی چند سری مختلف دارن :

Kirin 600 range

هواوی معمولا از این سری در گوشی‌های پایین‌رده و مقرون به‌صرفه خودش بهره می‌بره.

Kirin 700 range

این کمپانی معمولا از سری 700 در گوشی‌های میان‌رده استفاده می‌کنه که مجهز به npu هست و عملکرد فوق‌العاده‌ای داشته.

Kirin 900 range

سری 900 برای گوشی‌های پرچمدار و گرون‌قیمت استفاده می‌شه.

10 پردازنده‌ برتر گوشی‌های هوشمند 2020 براساس وب‌سایت فناوری Techcenturion

10 پردازنده‌ برتر گوشی‌های هوشمند 2020

در جدول زیر اومدم 10 پردازنده برتر گوشی‌های هوشمند دنیا رو در سال 2020 بر اساس وب‌سایت Techcenturion، براتون لیست کردم.

نکته‌ای که باید بهتون یادآور بشم اینه که ممکنه زمانی که بخوایم بهترین پردازنده‌های موبایل اندرویدی رو دسته بندی کنیم، این جدول کمی دچار تغییر بشه. به عنوان مثال به جای A13 اپل، Snapdragon 865 در جایگاه اول قرار بگیره.

(TechCenturion _ Smartphone SOCs Rankings (2020

Apple A13 Bionic

1

+Snapdragon 865

2

Snapdragon 865

3

Dimensity 1000

4

Apple A12 Bionic

5

+Dimensity 1000

6

+Snapdragon 855

7

Kirin 990 5G

8

Snapdragon 855

9

Exynos

10

کلام آخر

هیچوقت فراموش نکنین که CPU مغز متفکر دستگاه عزیز‌دل شماست؛ پس قبل از خرید این یاور همیشه همراه، به مشخصات پردازنده با توجه به نیازهاتون توجه کنید. اگر بین انتخاب دو تاگوشی مختلف دو به شک بودین حتما یه نگاه کوچیکی به نمره بنچمارک CPU‌های هر دو مدل بندازین. امتیاز بیشتر؛ عملکرد بهتر.

دانستنی های بیشتر درباره : موبایل
سعیده جانقربانیان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *